به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از تهران،استاد علیاکبر رشادعضو شورای انقلاب فرهنگی در کنگره بین المللی «حکمت و حکمرانی» به تبیین مبانی نظری حکمرانی اسلامی پرداخت و با هشدار نسبت به موجزدگی مفهومی در فضای علمی و فرهنگی کشور، بر ضرورت تولید ادبیات بومی و دینی در حوزه حکمرانی تأکید کرد.
نقد تأثیرپذیری از مفاهیم وارداتی
استاد رشاد در ابتدای سخنان خود با انتقاد از رواج برخی مفاهیم وارداتی در فضای علمی کشور اظهار داشت: بسیاری از موضوعاتی که در غرب به عنوان مسئله مطرح میشوند، الزاماً مسئله اصلی جامعه اسلامی نیستند، اما به دلیل تأثیرپذیری از جریانهای فکری غرب و گسترش فضای مجازی، به سرعت به دغدغه و مسئله کشور تبدیل میشوند.
وی افزود: گاه به جای آنکه با زبان و ادبیات دینی و بومی خود سخن بگوییم، از چارچوبهای مفهومی غربی استفاده میکنیم و این مسئله موجب انتقال ناخواسته مبانی و بارهای فرهنگی آن مفاهیم به جامعه اسلامی میشود.
هشدار درباره توسعه بیضابطه مفهوم حکمرانی
رئیس شورای حوزه علمیه استان تهران با اشاره به رواج گسترده واژه «حکمرانی» در سالهای اخیر گفت: این اصطلاح به گونهای توسعه یافته که تقریباً در همه عرصهها از «حکمرانی آب» و «حکمرانی پسماند» گرفته تا سایر حوزهها به کار میرود.
وی تصریح کرد: استفاده فراگیر از این مفهوم بدون توجه به مبانی نظری و فلسفی آن، میتواند به سوءفهم و پذیرش الگوهایی منجر شود که با مبانی فکری و دینی جامعه اسلامی سازگاری ندارند.
مسئله اصلی؛ حاکمیت ارزشهای الهی
استاد رشاد با تأکید بر تفاوت نگاه اسلامی به مسئله حکومت و حکمرانی اظهار داشت: در اندیشه اسلامی پرسش اصلی این نیست که «چه کسی حکومت کند»، بلکه باید پرسید «چه چیزی حاکم شود».
وی افزود: مسئله اساسی در حکمرانی اسلامی، حاکمیت معیارها، ارزشها و حقایق الهی است، نه صرفاً اشخاص، گروهها یا ساختارهای قدرت.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در این زمینه به کتاب «ولایت فقیه؛ ولایت فقاهت و عدالت» اثر آیتالله جوادی آملی اشاره کرد و گفت: در این دیدگاه، محور حکومت «فقاهت و عدالت» است و نه صرفاً شخص حاکم.
حکمرانی اسلامی و تحقق مقاصد شریعت
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه، حکمرانی اسلامی را «اعمال اراده معطوف به تحقق مقاصد شریعت در شئون مختلف جامعه» تعریف کرد و افزود: یکی از کاستیهای موجود در فقه معاصر، کمتوجهی به بحث مقاصد شریعت است؛ در حالی که این موضوع باید جایگاهی جدیتر در فقه، اصول و کلام اسلامی پیدا کند.
وی تأکید کرد: بدون توجه به مقاصد شریعت، نمیتوان تصویری دقیق و جامع از حکمرانی اسلامی ارائه کرد.
عبودیت؛ غایت نهایی شریعت
رئیس شورای حوزه علمیه استان تهران «تحقق عبودیت» را مهمترین مقصد شریعت دانست و گفت: هدف نهایی همه پیامبران الهی، رساندن انسان به مقام بندگی خداوند و فراهم ساختن زمینه دستیابی او به خلافت الهی است.
وی افزود: هرچه انسان در مسیر عبودیت پیشتر رود، شایستگی بیشتری برای تحقق مقام خلافت الهی پیدا میکند و حکومت دینی نیز باید در همین مسیر حرکت کند.
صیانت از کرامت انسانی و حفظ حیات
استاد رشاد «حفظ کرامت ذاتی انسان» را از دیگر مقاصد بنیادین شریعت برشمرد و اظهار داشت: انسان به حکم آفرینش الهی از کرامت برخوردار است و نظام حکمرانی اسلامی موظف است از این کرامت در همه عرصههای فردی و اجتماعی پاسداری کند.
وی همچنین «حفظ حیات»، «صیانت از نوع انسانی»، «هدایت بشر»، «حفظ دین» و «گسترش مکارم اخلاق» را از دیگر اهداف اساسی شریعت دانست و تأکید کرد: مجموعه احکام اسلامی برای تحقق این اهداف تشریع شدهاند.
حکمرانی اسلامی بر مدار مقاصد شریعت
رئیس شورای حوزه علمیه استان تهران در جمعبندی سخنان خود خاطرنشان کرد: حکمرانی اسلامی زمانی محقق میشود که همه ارکان جامعه، از حاکمان و مدیران تا نهادهای اجتماعی و آحاد مردم، در مسیر تحقق مقاصد شریعت حرکت کنند.
وی تأکید کرد: هر اندازه نظام اداره جامعه به تحقق مقاصد شریعت نزدیکتر شود، به همان میزان به الگوی مطلوب حکمرانی اسلامی نزدیک خواهد شد.
انتهای پیام/
نظر شما